ออฟฟิศซินโดรม อาการเริ่มต้นเป็นแบบไหน

ปวดคอ ปวดบ่า ปวดหลังนิด ๆ หน่อย ๆ ทุกบ่ายวันทำงาน หลายคนคิดว่าแค่เมื่อยธรรมดา นอนพักก็หาย แต่ถ้าอาการแบบนี้เกิดซ้ำทุกวันโดยไม่หายขาด นั่นอาจเป็นสัญญาณแรกของ "ออฟฟิศซินโดรม" ที่กำลังสะสมอยู่ในร่างกายโดยไม่รู้ตัว

ออฟฟิศซินโดรมคืออะไรกันแน่

ออฟฟิศซินโดรมไม่ใช่ชื่อโรคทางการแพทย์เฉพาะ แต่เป็นกลุ่มอาการปวดกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นที่เกิดจากการใช้งานกล้ามเนื้อมัดเดิมซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน ร่วมกับท่านั่งที่ไม่เหมาะสม ต้นตอหลักคือ myofascial pain syndrome หรือภาวะที่กล้ามเนื้อและพังผืดหุ้มกล้ามเนื้อตึงตัวเรื้อรังจากการอยู่ในท่าเดิมนาน ๆ โดยไม่ขยับ พบมากในคนที่นั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์วันละหลายชั่วโมงโดยไม่ปรับสรีระให้เหมาะสม

สัญญาณเริ่มต้นที่มักถูกมองข้าม

อาการที่พบบ่อยที่สุดคือปวดคอ บ่า ไหล่ และหลังส่วนบน ตามมาด้วยอาการชาหรือเสียวแปลบที่นิ้วมือและแขน ปวดหัวหรือมึนศีรษะจากความเครียดสะสมและการเพ่งจอนาน รวมถึงตาแห้งและตาล้าจากการจ้องหน้าจอต่อเนื่อง

งานวิจัยที่ศึกษาพนักงานออฟฟิศไทยโดยตรงในปี 2022 พบว่าตำแหน่งที่คนไทยปวดมากที่สุดคือคอ 27.5% รองลงมาคือไหล่ 22.7% และหลังส่วนล่าง 17.6% ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยระดับนานาชาติที่พบว่าอาการปวดคอในกลุ่มพนักงานออฟฟิศเกิดขึ้นสูงถึง 42-63% ต่อปี และเป็นกลุ่มอาชีพที่พบปัญหาคอมากที่สุดเมื่อเทียบกับอาชีพอื่น

ทำไมคนวัยทำงานถึงเป็นกันเยอะขนาดนี้

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Journal of Occupational Rehabilitation ปี 2018 พบว่าคนที่นั่งทำงานติดต่อกันมากกว่า 6 ชั่วโมงต่อวันมีความเสี่ยงเป็นโรคระบบกล้ามเนื้อและกระดูกสูงขึ้นอย่างชัดเจน โดยเฉพาะบริเวณคอ ไหล่ และหลังส่วนบน สาเหตุหลักมาจากโต๊ะและเก้าอี้ที่ไม่ได้สัดส่วนกับร่างกาย ทำให้ต้องนั่งหลังค่อมหรือยกไหล่โดยไม่รู้ตัว กล้ามเนื้อบริเวณนั้นจึงต้องเกร็งค้างต่อเนื่องหลายชั่วโมงต่อวัน

งานวิจัยเชิงระบบ (systematic review) ยังชี้ว่าโรคระบบกล้ามเนื้อและกระดูกที่เกี่ยวข้องกับการทำงานพบสูงถึง 70-80% ในประเทศอุตสาหกรรม สะท้อนว่านี่ไม่ใช่ปัญหาเฉพาะบุคคล แต่เป็นผลจากสภาพแวดล้อมการทำงานยุคใหม่ที่คนนั่งนิ่งนานขึ้นเรื่อย ๆ

ถ้าปล่อยไว้จะเป็นยังไง

อาการที่เริ่มจากความเมื่อยล้าธรรมดาสามารถลุกลามเป็นเอ็นอักเสบเรื้อรัง เช่น tennis elbow หรือ De Quervain tenosynovitis ที่ข้อมือ รวมถึงทำให้กระดูกสันหลังเสื่อมเร็วขึ้นกว่าวัย นอกจากผลทางกายแล้ว การปวดเรื้อรังยังส่งผลถึงสภาพจิตใจ เช่น นอนไม่หลับ อ่อนเพลีย และเครียดสะสม ซึ่งย้อนกลับมาทำให้กล้ามเนื้อตึงตัวมากขึ้นเป็นวงจร

เอาไปเล่าต่อได้เลยว่า…

ออฟฟิศซินโดรมไม่ได้เกิดจากอุบัติเหตุหรือโรคติดต่อ แต่เกิดจากการสะสมของท่านั่งผิดและการอยู่นิ่งนานเกินไปในแต่ละวัน สัญญาณเริ่มต้นอย่างปวดคอ บ่า ไหล่ที่หายแล้วกลับมาเป็นซ้ำ คือจุดที่ควรเริ่มปรับท่านั่งและลุกขยับตัวบ่อยขึ้น ก่อนที่จะกลายเป็นอาการเรื้อรังที่รักษายากกว่าเดิม